Kambo: Το τελετουργικό με δηλητήριο βατράχου που δοκίμασε ο Ορλάντο Μπλουμ

Μικρά εγκαύματα στο δέρμα, δηλητηριώδες έκκριμα από βάτραχο του Αμαζονίου και μέσα σε λίγα λεπτά έντονη ναυτία, εμετός, ταχυκαρδία, ζάλη και μια αίσθηση ακραίας σωματικής κατάρρευσης. Αυτό είναι το Kambo, ένα αμφιλεγόμενο τελετουργικό «θεραπείας» που τα τελευταία χρόνια έχει περάσει από τις παραδοσιακές πρακτικές αυτόχθονων κοινοτήτων της Νότιας Αμερικής στον δυτικό κόσμο του wellness.

Το Kambo επανήλθε στη διεθνή επικαιρότητα μετά τον θάνατο του 40χρονου Βρετανού wellness coach Kristian Trend, ενώ ξένα μέσα υπενθυμίζουν ότι η πρακτική είχε τραβήξει την προσοχή και λόγω του Ορλάντο Μπλουμ, ο οποίος έχει μιλήσει δημόσια για την εμπειρία του με το Kambo, περιγράφοντάς το ως ένα τελετουργικό στο οποίο το δέρμα καίγεται σε μικρά σημεία και στη συνέχεια εφαρμόζεται πάνω του «δηλητήριο από τον Αμαζόνιο», δηλαδή έκκριμα βατράχου.

Ο ίδιος είχε περιγράψει την εμπειρία ως ιδιαίτερα σκληρή για το σώμα, κάνοντας λόγο για αίσθηση «θανάτου» και έντονη σωματική κάθαρση. Για τους υποστηρικτές του Kambo, αυτή ακριβώς η βίαιη αντίδραση του οργανισμού θεωρείται μέρος της υποτιθέμενης «αποτοξίνωσης». Για τους γιατρούς και τις υγειονομικές αρχές, όμως, είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν την πρακτική επικίνδυνη.

Τι είναι το Kambo

Το Kambo, ή Kambô, είναι έκκριμα από τον βάτραχο Phyllomedusa bicolor, που είναι γνωστός και ως γιγάντιος βάτραχος δέντρου του Αμαζονίου. Παραδοσιακά, η ουσία έχει χρησιμοποιηθεί από αυτόχθονες πληθυσμούς σε τελετουργίες καθαρμού, ενδυνάμωσης ή προετοιμασίας για το κυνήγι.

Στη δυτική εκδοχή του, όμως, το Kambo έχει ενταχθεί στη βιομηχανία του εναλλακτικού wellness. Προβάλλεται από πρακτικούς και κύκλους «ολιστικής θεραπείας» ως μέθοδος αποτοξίνωσης, ενίσχυσης της ενέργειας, ψυχικής απελευθέρωσης ή ακόμη και αντιμετώπισης άγχους, κατάθλιψης και χρόνιων προβλημάτων.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν τεκμηριώνονται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα. Δεν υπάρχουν ισχυρές κλινικές αποδείξεις ότι το Kambo θεραπεύει ασθένειες ή προσφέρει ασφαλές ιατρικό όφελος.

Πώς γίνεται το τελετουργικό

Σε μια τυπική τελετή Kambo, ο πρακτικός δημιουργεί μικρά εγκαύματα στο δέρμα του συμμετέχοντα, συνήθως στο μπράτσο ή στο πόδι. Στη συνέχεια εφαρμόζει πάνω στα σημεία αυτά το αποξηραμένο έκκριμα του βατράχου, το οποίο έχει διαλυθεί με νερό ή σάλιο.

Η ουσία απορροφάται γρήγορα από τον οργανισμό μέσω των ανοιχτών σημείων στο δέρμα. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά: έντονη ναυτία, εμετός, διάρροια, εφίδρωση, ταχυκαρδία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, πρήξιμο στο πρόσωπο ή στα χείλη, ζάλη και αίσθηση αδυναμίας.

Αυτή η έντονη αντίδραση συχνά παρουσιάζεται από τους υποστηρικτές της πρακτικής ως «κάθαρση». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για φαρμακολογική αντίδραση του σώματος σε μια τοξική ουσία.

Γιατί θεωρείται επικίνδυνο

Το Kambo δεν είναι ένα αθώο τελετουργικό χαλάρωσης. Είναι μια πρακτική που περιλαμβάνει την εφαρμογή βιοδραστικών ουσιών πάνω σε τραυματισμένο δέρμα, ώστε να εισέλθουν γρήγορα στον οργανισμό.

Οι κίνδυνοι που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνουν σοβαρή αφυδάτωση, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, λιποθυμία, επιληπτικές κρίσεις, βλάβες σε νεφρά ή ήπαρ, ψυχιατρικά επεισόδια, καρδιακά συμβάντα και, σε ακραίες περιπτώσεις, θάνατο.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη μπορεί να γίνει και η πρακτική της κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας νερού πριν ή κατά τη διάρκεια της τελετής, καθώς έχει συνδεθεί με υπονατριαιμία, δηλαδή επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα νατρίου στο αίμα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές επιπλοκές και να γίνει απειλητική για τη ζωή.

Το πρόβλημα με το «detox»

Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα γύρω από το Kambo είναι ο τρόπος με τον οποίο προβάλλεται. Στον δυτικό κόσμο συχνά εμφανίζεται ως «φυσικό detox», ως τελετουργία που «καθαρίζει» το σώμα ή το μυαλό από τοξίνες, τραύματα και αρνητική ενέργεια.

Όμως ο όρος «αποτοξίνωση» χρησιμοποιείται πολλές φορές παραπλανητικά στον χώρο του wellness. Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει ήδη όργανα αποτοξίνωσης, όπως το ήπαρ και τα νεφρά. Η πρόκληση εμετού, διάρροιας και έντονης σωματικής καταπόνησης δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός «καθαρίζει». Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι αντιδρά σε μια επικίνδυνη ουσία.

Γι' αυτό και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αίσθηση ανακούφισης ή «καθαρότητας» που μπορεί να αναφέρουν ορισμένοι μετά από τέτοιες πρακτικές δεν αποτελεί απόδειξη θεραπευτικού αποτελέσματος.

Γιατί το δοκιμάζουν διάσημοι και wellness influencers

Η περίπτωση του Ορλάντο Μπλουμ δείχνει πώς τέτοιες πρακτικές περνούν συχνά στη mainstream κουλτούρα μέσα από διάσημα πρόσωπα, influencers και αφηγήσεις προσωπικής υπέρβασης.

Ο ηθοποιός, γνωστός και για την αγάπη του σε ακραίες σωματικές προκλήσεις, έχει συνδέσει δημόσια το Kambo με την προσωπική του αναζήτηση γύρω από τα όρια του σώματος, τον φόβο και την εξέλιξη. Όμως αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που χρειάζεται προσοχή: όταν μια επικίνδυνη πρακτική συνδέεται με την ιδέα της αυτοβελτίωσης, μπορεί να μοιάζει πιο ελκυστική από όσο πραγματικά είναι ασφαλής.

Η βιομηχανία του wellness συχνά ντύνει τέτοιες εμπειρίες με λέξεις όπως «κάθαρση», «θεραπεία», «ενέργεια» και «μεταμόρφωση». Το αποτέλεσμα είναι ότι άνθρωποι που βρίσκονται σε ευάλωτη ψυχολογική ή σωματική κατάσταση μπορεί να στραφούν σε μη ελεγμένες πρακτικές, αναζητώντας μια γρήγορη λύση.

Έχει απαγορευτεί σε κάποιες χώρες

Το Kambo έχει προκαλέσει ανησυχία σε υγειονομικές αρχές διεθνώς. Στην Αυστραλία, η χρήση και προμήθειά του έχουν απαγορευτεί, καθώς οι αρχές το έχουν κατατάξει σε κατηγορία ουσιών που θεωρούνται επικίνδυνες για την υγεία και δεν πρέπει να διατίθενται ή να χρησιμοποιούνται.

Υποθέσεις θανάτων και σοβαρών επιπλοκών μετά από τελετές Kambo έχουν εντείνει τις εκκλήσεις για αυστηρότερη ρύθμιση και σε άλλες χώρες, ειδικά επειδή οι τελετές συχνά γίνονται εκτός ιατρικού πλαισίου, από ανθρώπους που δεν διαθέτουν ιατρική εκπαίδευση ή δυνατότητα αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών.